Είναι πολλοί αυτοί: εκπαιδευτικοί, στελέχη εκπαίδευσης και πολλοί άλλοι διάφοροι άσχετοι που έχουν άποψη για τα αποτελέσματα της έρευνας χωρίς να έχουν δει ούτε το εξώφυλλο των 377 σελίδων που την απαρτίζουν (εικόνα αριστερά).
Η έκθεση PISA 2025 (Τόμος Ι), που δημοσιεύτηκε στις 8 Σεπτεμβρίου 2026, δείχνει ότι τα εκπαιδευτικά συστήματα με τις υψηλότερες επιδόσεις δίνουν έμφαση στη σε βάθος διερεύνηση και την κριτική σκέψη έναντι της μηχανικής αποστήθισης, ευθυγραμμιζόμενα στενά με αποτελεσματικές μεθοδολογίες STEM και STEAM.
Κορυφαίες Επιδόσεις και
Τάσεις στο PISA 2025
Παγκόσμιοι
Ηγέτες: Η Σιγκαπούρη κατέλαβε την πρώτη θέση παγκοσμίως (560
μονάδες), ακολουθούμενη από το Μακάο (535 μονάδες), την Ταϊβάν (533 μονάδες)
και την Ιαπωνία (533 μονάδες).
Ευρωπαϊκές
Διακρίσεις: Η Εσθονία ηγήθηκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση στους
τομείς των φυσικών επιστημών (527 μονάδες) και της επίλυσης προβλημάτων με
υπολογιστικά μέσα (541 μονάδες).
Προκλήσεις
των Συστημάτων:
Περίπου
το 40% των μαθητών στις χώρες του ΟΟΣΑ φοιτούσε σε σχολεία όπου η διδασκαλία
παρεμποδιζόταν από την έλλειψη εκπαιδευτικών, κατάσταση που επηρέασε δυσανάλογα
τα δημόσια σχολεία που αντιμετώπιζαν κοινωνικοοικονομικές δυσκολίες.
Σύνδεση με τη Μεθοδολογία
STEM/STEAM Στροφή στη Διαδικασία:
Διαπιστώσαμε
από τη μελέτη των αποτελεσμάτων της έρευνας PISA 2025 τόμος Ι (377 σελίδες) ότι αξιολογεί
τους μαθητές με βάση τη δυνατότητά τους να διεξάγουν έρευνα και όχι απλώς με
βάση τα δεδομένα ή τις πληροφορίες που μπορούν να αναπαραγάγουν.
Βασικές
Δεξιότητες:
Οι
υψηλές επιδόσεις συνδέονται με δεξιότητες όπως η επιστημονική διερεύνηση, η
ανάλυση δεδομένων και η αυτορρυθμιζόμενη μάθηση — δεξιότητες που καλλιεργούνται
ακριβώς μέσω των μεθοδολογιών STEM που βασίζονται στην εκπόνηση έργων
(project-based learning).
https://sv1ahh1.blogspot.com/2026/07/maker-education-20-project-based.html
https://sv1ahh1.blogspot.com/2021/10/inquiry-based-science-education-ibse.html
Ο Παράγοντας της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΑΙ): Δεδομένου ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να παράγει απαντήσεις και να γράφει βασικό κώδικα, η σύγχρονη εκπαίδευση STEM οφείλει να εστιάζει στην κριτική σκέψη, την αξιολόγηση της διαδικασίας και τη διατύπωση του προβλήματος, αντί αποκλειστικά στο τελικό παραδοτέο προϊόν.
Θα
έχετε σίγουρα την απορία ποιες είναι οι χώρες με τα θετικά αποτελέσματα που
αξιοποιούν τη μεθοδολογία STEM
στην εκπαίδευση των μαθητών τους.
Τα
επίσημα αποτελέσματα και οι εκθέσεις του PISA 2025 αναφέρουν συγκεκριμένα
παραδείγματα χωρών και εκπαιδευτικών συστημάτων που αξιοποιούν εκτεταμένα τη
μεθοδολογία STEM (ή STEAM) με διαπιστωμένα θετικά αποτελέσματα στην κατανόηση
των Φυσικών Επιστημών και των Μαθηματικών:
Μερικές από τις Χώρες με Συγκεκριμένες Εφαρμογές STEM:
Σιγκαπούρη:
Ενσωματώνει τη μάθηση βασισμένη στην επίλυση προβλημάτων και τη διερευνητική μέθοδο στα αναλυτικά προγράμματα (Problem-Based Learning).
Η
διδασκαλία επικεντρώνεται στην εφαρμογή μαθηματικών και επιστημονικών εννοιών
σε πραγματικά σενάρια της καθημερινότητας, καταλαμβάνοντας σταθερά τις πρώτες
θέσεις στην κατάταξη.
Εσθονία:
Αποτελεί το πρωτοπόρο παράδειγμα στην Ευρώπη για την οριζόντια εισαγωγή της
πληροφορικής, της ρομποτικής και της τεχνολογίας από την πρωτοβάθμια κιόλας
εκπαίδευση, συνδέοντας τις θετικές επιστήμες με την ψηφιακή δημιουργικότητα.
Ιαπωνία & Νότια Κορέα:
Εστιάζουν στη διεπιστημονική προσέγγιση (STEAM), ενσωματώνοντας την τεχνολογία
και τη μηχανική στη βασική εκπαίδευση με έμφαση στα εργαστήρια και τις
πρακτικές κατασκευές, πετυχαίνοντας υψηλά ποσοστά εγγραμματισμού στις φυσικές
επιστήμες.
Φινλανδία:
Χρησιμοποιεί τη φαινόμενο-κεντρική μάθηση (Phenomenon-Based
Learning), όπου οι μαθητές μελετούν πραγματικά φαινόμενα διαθεματικά μέσω των
αρχών του STEM, αντί να διδάσκονται τα μαθήματα απομονωμένα.
Βασικά Συμπεράσματα από την
Εφαρμογή της Μεθοδολογίας STEM
Σύνδεση
με την Πραγματική Ζωή:
Οι
χώρες που διακρίνονται δεν βασίζονται στη στείρα αποστήθιση τύπων, αλλά στην
κατανόηση των μηχανισμών και στην πρακτική εφαρμογή των εννοιών.
Κριτική
Σκέψη & Επίλυση Προβλημάτων:
Είναι γνωστό και το έχουμε γράψει πολλές φορές σε αυτό το ιστολόγιο ότι η εργαστηριακή και βιωματική τριβή με το STEM ενισχύει την αναλυτική ικανότητα
των μαθητών όταν καλούνται να διαχειριστούν πρωτότυπα θέματα στις αξιολογήσεις.
Μείωση
των Εκπαιδευτικών Ανισοτήτων:
Η καθολική πρόσβαση σε εργαστηριακό εξοπλισμό και βιωματικές δραστηριότητες STEM βοηθά στη γεφύρωση του χάσματος επιδόσεων μεταξύ μαθητών από διαφορετικά κοινωνικοοικονομικά υπόβαθρα.
Σύγκριση των πρωτοπόρων με την Ελλάδα και προτάσεις
του Blogger.
Σιγκαπούρη και Φιλανδία: Η
διδασκαλία βασίζεται στη βιωματική μάθηση και την επίλυση προβλημάτων
(Problem-Based Learning). Οι μαθητές εργάζονται σε συνδυαστικά projects,
συνδέοντας τα μαθηματικά και τις φυσικές επιστήμες με πραγματικά σενάρια.
Ελλάδα: Η
διδασκαλία παραμένει σε μεγάλο βαθμό δασκαλοκεντρική, θεωρητική και
επικεντρωμένη στην αποστήθιση και την πιεστική κάλυψη εξεταστέας ύλης. Η
έλλειψη τακτικής εργαστηριακής τριβής περιορίζει την κατανόηση των εννοιών στην
πράξη.
Εσθονία & Ιαπωνία: Η
τεχνολογία, η ρομποτική και η μηχανική εντάσσονται οριζόντια στο πρόγραμμα
σπουδών από τις πρώτες τάξεις του δημοτικού.
Ελλάδα: Αν
και γίνονται βήματα (π.χ. Εργαστήρια Δεξιοτήτων), το STEM συχνά αντιμετωπίζεται
ως παράλληλη ή εξωδιδακτική δραστηριότητα και όχι ως πυρήνας της εκπαιδευτικής
διαδικασίας. Ελάχιστοι εκπαιδευτικοί γνωρίζουν να το αξιοποιούν λόγω έλλειψης
γνώσεων. Στελέχη εκπαίδευσης έχουν αρνητική άποψη για την εφαρμογή του STEM λόγω της
άγνοιας που τους διακατέχει.
Πρόταση:
Τι
Χρειάζεται για να Αλλάξει η Εικόνα:
1. Άμεση
Αναμόρφωση Αναλυτικών Προγραμμάτων από επιστημονικό προσωπικό και όχι από κομματικά
στελέχη μειωμένων προσόντων που λυμαίνονται τις αποζημιώσεις των επιτροπών.
2. Μετάβαση
από τη στείρα απομνημόνευση στη διεπιστημονική προσέγγιση και την κριτική
σκέψη.
3. Επένδυση
σε Υποδομές: Δημιουργία και εξοπλισμός εργαστηρίων STEM σε όλα τα σχολεία.
4. Επιμόρφωση
Εκπαιδευτικών: Στοχευμένη εκπαίδευση των καθηγητών στη βιωματική και
διερευνητική διδασκαλία.
Όλα αυτά για να συμβούν πρέπει να αλλάξει
ρώτα ο συνδικαλισμός, να σταματήσει η κομματικοποίηση της εκπαίδευσης
με τις αυθαιρεσίες και την αναξιοκρατία, να δοθούν χρήματα
για ανάπτυξη καινοτόμων μεθόδων διδασκαλίας. Αν δεν ληφθούν
μέτρα άμεσα, το 2029 που θα μελετάμε τα αποτελέσματα της PISA 2028, θα είμαστε σε ακόμη χειρότερη θέση
από την 53η στις 91 χώρες που βαλτώσαμε σήμερα (2026).
Σημεία αναφορών μας στα αποτελέσματα:
Singapore
("problem-based learning" / Υψηλές επιδόσεις σε
Science, Maths, Reading):
·
Σελίδες 3,
25, 28 (στα τμήματα Preface, Executive Summary και Table
1.1)
Estonia (Top-10 επιδόσεις σε επιστήμες,
μαθηματικά, ανάγνωση & ψηφιακή ετοιμότητα):
·
Σελίδες 3,
25, 28 (στα τμήματα Preface, Executive Summary και Table
1.1)
Finland (Επιδόσεις, τάσεις και διαφορές σε
επιστήμες και ανάγνωση):
·
Σελίδες
28, 30
(στους πίνακες Table 1.1 και Table 1.2)
Japan
(Υψηλές επιδόσεις σε Επιστήμες, Υπολογιστική Σκέψη/CPS και χαμηλές ψηφιακές
περισπάσεις στην τάξη):
·
Σελίδες 3,
25, 26, 28 (στα τμήματα Preface, Executive Summary και Table
1.1)