Το σχολείο
που συνδέει τη γνώση με τη ζωή
Το ελληνικό σχολείο βρίσκεται μπροστά σε μια μεγάλη πρόκληση αλλά και μια σημαντική ευκαιρία: να μετασχηματιστεί από ένα μοντέλο αποστήθισης και παθητικής μάθησης σε ένα σχολείο δημιουργίας, έρευνας και καινοτομίας.
Σε αυτή τη μετάβαση, η προσέγγιση STEM (Science,
Technology, Engineering, Mathematics) μπορεί να παίξει καθοριστικό ρόλο.
Το STEM δεν είναι απλώς ένα νέο μάθημα. Είναι ένας
διαφορετικός τρόπος σκέψης και διδασκαλίας που ενώνει τις επιστήμες, την
τεχνολογία, τη μηχανική και τα μαθηματικά μέσα από πραγματικά προβλήματα και
βιωματικές δραστηριότητες.
Για το ελληνικό σχολείο, αυτό σημαίνει μια μεγάλη
αλλαγή φιλοσοφίας.
Τι σημαίνει STEM στο ελληνικό σχολείο;
Στην πράξη, STEM σημαίνει ότι οι μαθητές δεν
περιορίζονται μόνο στη θεωρία. Αντίθετα:
ü ερευνούν,
ü πειραματίζονται,
ü σχεδιάζουν
λύσεις,
ü συνεργάζονται
σε ομάδες,
ü χρησιμοποιούν
τεχνολογία,
ü παρουσιάζουν
αποτελέσματα,
ü μαθαίνουν
μέσα από λάθη και βελτιώσεις.
Έτσι η γνώση αποκτά νόημα και συνδέεται με την
καθημερινή ζωή.
Από την αποστήθιση στη δημιουργία
Για δεκαετίες, μεγάλο μέρος της σχολικής διαδικασίας
βασίστηκε:
ü στην
απομνημόνευση πληροφοριών,
ü στην
επανάληψη θεωρίας,
ü στην ατομική
επίδοση,
ü στις
εξετάσεις,
Η STEM προσέγγιση έρχεται να προσθέσει:
ü δημιουργικότητα,
ü κριτική
σκέψη,
ü επίλυση
προβλημάτων,
ü συνεργασία,
ü εφαρμογή
γνώσεων,
ü καινοτομία.
Δεν αντικαθιστά τα βασικά μαθήματα. Τα κάνει πιο
ουσιαστικά.
Παραδείγματα STEM στο ελληνικό σχολείο
1. Δημοτικό – Κατασκευή αντισεισμικού κτιρίου
Οι μαθητές με χαρτόνι, ξυλάκια και πλαστελίνη
κατασκευάζουν κτίρια και τα δοκιμάζουν σε «σεισμό».
Μαθαίνουν:
ü φυσική,
ü γεωγραφία,
ü μηχανική,
ü συνεργασία.
2. Γυμνάσιο – Έξυπνο θερμοκήπιο
Με αισθητήρες υγρασίας και μικροελεγκτή, οι μαθητές
σχεδιάζουν αυτόματο πότισμα.
Μαθαίνουν:
ü τεχνολογία,
ü βιολογία,
ü προγραμματισμό,
ü περιβάλλον.
3. Λύκειο – Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας
Σχεδίαση μικρής ανεμογεννήτριας ή ηλιακού συστήματος.
Μαθαίνουν:
ü φυσική,
ü μαθηματικά,
ü ενέργεια,
ü βιωσιμότητα.
Γιατί χρειάζεται το STEM στην Ελλάδα;
Η χώρα μας χρειάζεται νέους ανθρώπους με δεξιότητες για
το μέλλον:
ü τεχνολογική
σκέψη,
ü επίλυση
προβλημάτων,
ü καινοτομία,
ü επιχειρηματικότητα,
ü ομαδική
εργασία,
ü προσαρμοστικότητα.
Οι αγορές εργασίας αλλάζουν. Τα επαγγέλματα του αύριο
απαιτούν πολύ περισσότερα από θεωρητικές γνώσεις.
Ο ρόλος του εκπαιδευτικού
Στη STEM προσέγγιση ο εκπαιδευτικός δεν είναι απλώς
μεταδότης γνώσης. Γίνεται:
ü εμψυχωτής,
ü καθοδηγητής,
ü οργανωτής
δραστηριοτήτων,
ü μέντορας
ομάδων,
ü υποστηρικτής
δημιουργικών ιδεών.
Ο ρόλος του γίνεται ακόμη πιο σημαντικός.
Τι χρειάζεται το ελληνικό σχολείο για να πετύχει
Υποδομές
ü εργαστήρια,
ü σύνδεση στο
διαδίκτυο,
ü εξοπλισμός
ρομποτικής,
ü σύγχρονοι
υπολογιστές.
Επιμόρφωση εκπαιδευτικών
Οι εκπαιδευτικοί χρειάζονται πρακτική επιμόρφωση με
εφαρμογές στην τάξη.
Ευελιξία προγράμματος
Χρειάζεται χρόνος για projects, έρευνα και συνεργατική
μάθηση.
Κουλτούρα καινοτομίας
Το σχολείο πρέπει να επιβραβεύει τη δημιουργία, όχι
μόνο την αποστήθιση.
Οφέλη για τους μαθητές
Οι μαθητές μέσα από STEM:
ü αγαπούν
περισσότερο το σχολείο,
ü βλέπουν τη
χρησιμότητα της γνώσης,
ü αποκτούν
αυτοπεποίθηση,
ü συνεργάζονται
καλύτερα,
ü αναπτύσσουν
δεξιότητες ζωής,
ü προετοιμάζονται
για το μέλλον.
Ελληνικό σχολείο και το μέλλον
Η Ελλάδα διαθέτει εξαιρετικούς μαθητές και ικανούς
εκπαιδευτικούς. Αυτό που χρειάζεται είναι ένα μοντέλο σχολείου που θα αξιοποιεί
αυτό το δυναμικό.
Το STEM μπορεί να γίνει ο καταλύτης για ένα νέο
ελληνικό σχολείο:
ü πιο
δημιουργικό,
ü πιο σύγχρονο,
ü πιο ανοιχτό
στον κόσμο,
ü πιο κοντά
στις ανάγκες της κοινωνίας.
Συμπέρασμα
Το ελληνικό σχολείο δεν χρειάζεται να χάσει την ταυτότητά
του για να προχωρήσει μπροστά. Χρειάζεται να συνδυάσει τις αξίες της παιδείας
με τις δεξιότητες του μέλλοντος.
Η STEM προσέγγιση δεν είναι μόδα. Είναι αναγκαιότητα.
Το σχολείο του αύριο μπορεί να ξεκινήσει σήμερα, μέσα
σε κάθε ελληνική τάξη.
Καμιά φορά σκέφτομαι πόσο ονειροπόλος είμαι ευρισκόμενος σε μια χώρα με απαράδεκτη εκπαίδευση σχεδιασμένη από άσχετους ανθρώπους με αυτήν.
Αρνούμενοι πεισματικά:
- να μάθουν για καινοτομίες,
- να αυξήσουν τα χρήματα για την εκπαίδευση,
- να βελτιώσουν τους μισθούς των εκπαιδευτικών,
- να φτιάξουν την ασφάλεια στα σχολεία,
- να δημιουργήσουν σύγχρονες υποδομές,
- και άλλα πολλά..... γνωστά σε όλους μας.
«Πάμε και όπου
βγει» με οδηγούς τα κομματικά φερέφωνα, σε θέσεις κλειδιά που δεν έχουν γνώση του
αντικειμένου.
Καλό κουράγιο στους συναδέλφους που έχουν διάθεση για δουλειά κάτω από αυτές τις συνθήκες…
Πολύδωρος
Σταυρόπουλος, Μηχανολόγος Εκπαιδευτικός, MSc STEM in Education (Παιδαγωγικό Τμήμα ΑΣΠΑΙΤΕ),
Επιθεωρητής Ασφάλειας, Υγείας και Ποιοτικού Ελέγχου, Συγγραφέας, Πρέσβης STEM Scientix.