"Ψηφιακοί Χαρτογράφοι της Λογοτεχνίας: Αναπαριστώντας την 'Οδύσσεια' με το Google Earth"
Κατά
την εκτίμησή μας παραθέτουμε παράδειγμα φιλολογικού μαθήματος, για να
μην υπάρχουν αμφιβολίες ότι δεν μπορούν τα θεωρητικά αυτά μαθήματα να διδαχθούν με τη
διεπιστημονική μεθοδολογία του STEM....
1. Σενάριο
Μαθήματος (Scenario)
Η Πρόκληση: Μια ομάδα
ερευνητών-φιλολόγων ανακαλύπτει έναν αρχαίο, κρυπτογραφημένο χάρτη που
περιγράφει το ταξίδι του Οδυσσέα. Ο χάρτης είναι ελλιπής και χρειάζεται ψηφιακή
ανακατασκευή για να κατανοήσουμε τη γεωγραφία, τον πολιτισμό και τις προκλήσεις
που αντιμετώπισε ο ήρωας.
Η Αποστολή: Οι μαθητές
αναλαμβάνουν τον ρόλο των ψηφιακών χαρτογράφων και πολιτισμικών αναλυτών.
Πρέπει να χρησιμοποιήσουν το Google Earth Pro (ή το Google Earth Web) για να
δημιουργήσουν έναν διαδραστικό, 3D χάρτη του ταξιδιού του Οδυσσέα.
Στόχος: Να κατανοήσουν τη
δομή της "Οδύσσειας", να αναλύσουν τους σταθμούς του ταξιδιού, να
συνδέσουν το κείμενο με τη γεωγραφία και να αναπτύξουν ψηφιακές δεξιότητες
χαρτογράφησης και παρουσίασης.
2.
Σχέδιο Μαθήματος (Lesson Plan)
Θέμα: «Ομήρου Οδύσσεια» - Σταθμοί
του Ταξιδιού και Πολιτισμικά Στοιχεία.
Ηλικιακή Ομάδα:
12-15 ετών (Γυμνάσιο) ή 15-18 ετών (Λύκειο).
Διάρκεια: 3 διδακτικές ώρες (ή
μία μεγάλη δράση).
Γιατί είναι διεπιστημονικότητα
(STEM):
S (Science - Πολιτισμική Ανάλυση):
Ανάλυση κειμένου, κατανόηση πολιτισμικών στοιχείων, ηθικών διλημμάτων και
κοινωνικών δομών της ομηρικής εποχής.
T (Technology - Ψηφιακή Χαρτογράφηση):
Χρήση Google Earth (Pro ή Web) για δημιουργία 3D χαρτών, προσθήκη σημείων
ενδιαφέροντος (placemarks), εισαγωγή πολυμέσων (εικόνες, βίντεο, κείμενο),
χρήση εργαλείων μέτρησης και περιήγησης.
E (Engineering - Σχεδιασμός Παρουσίασης):
Σχεδιασμός και οργάνωση μιας ψηφιακής παρουσίασης (storytelling), επιλογή
κατάλληλων πολυμέσων, δημιουργία μιας λογικής ροής.
M (Mathematics - Γεωγραφία &
Υπολογισμοί):
Υπολογισμός αποστάσεων μεταξύ σταθμών,
κατανόηση γεωγραφικών συντεταγμένων, ανάλυση χρόνου ταξιδιού (αν είναι
δυνατόν).
Υλικά:
- Υπολογιστές με πρόσβαση στο Google Earth Pro (εγκατεστημένο) ή Google Earth Web.
- Κείμενο της "Οδύσσειας" (επιλεγμένες ραψωδίες/αποσπάσματα).
- Φύλλο εργασίας (βλ. παρακάτω).
- Πρόσβαση στο διαδίκτυο για έρευνα πολυμέσων.
Βήματα:
Εισαγωγή (20'):
Παρουσίαση του σεναρίου. Συζήτηση για τη δομή της "Οδύσσειας" και
τους κύριους σταθμούς του ταξιδιού. Εξοικείωση με τα βασικά εργαλεία του Google
Earth (αναζήτηση, placemarks, 3D view).
Έρευνα και Ανάλυση Κειμένου (30'): Οι
μαθητές εργάζονται σε ομάδες (2-3 άτομα). Κάθε ομάδα αναλαμβάνει έναν ή
περισσότερους σταθμούς του ταξιδιού (π.χ. Κίκονες, Λωτοφάγοι, Κύκλωπες, Κίρκη,
Άδης, Σειρήνες, Σκύλλα & Χάρυβδη, Καλυψώ, Φαίακες). Διαβάζουν τα αντίστοιχα
αποσπάσματα και συμπληρώνουν το φύλλο εργασίας, εστιάζοντας στις προκλήσεις, τα
πολιτισμικά στοιχεία και τα ηθικά διλήμματα.
Ψηφιακή Χαρτογράφηση στο Google Earth (1
ώρα): Οι ομάδες χρησιμοποιούν το Google Earth για να
εντοπίσουν (ή να προσεγγίσουν) τη γεωγραφική θέση κάθε σταθμού. Δημιουργούν
placemarks για κάθε σταθμό. Στην περιγραφή του placemark, εισάγουν:
- Κείμενο (περίληψη του σταθμού, ανάλυση πολιτισμικών στοιχείων, ηθικό δίλημμα).
- Εικόνες (από αρχαία αγγεία, πίνακες ζωγραφικής, φωτογραφίες τοπίων).
- Βίντεο (σύντομα αποσπάσματα από ταινίες, ντοκιμαντέρ).
- Συνδέσμους (προς άλλες πηγές).
- Χρησιμοποιούν το εργαλείο μέτρησης για να υπολογίσουν την απόσταση από τον προηγούμενο σταθμό.
Σχεδιασμός Περιήγησης (30'): Οι
ομάδες οργανώνουν τα placemarks σε μια λογική σειρά, δημιουργώντας μια
"Περιήγηση" (Tour) στο Google Earth. Προσθέτουν αφηγήσεις ή κείμενα
που συνδέουν τους σταθμούς.
Παρουσίαση και Συζήτηση (30'):
Κάθε ομάδα παρουσιάζει την ψηφιακή της περιήγηση στην ολομέλεια. Ακολουθεί
συζήτηση για τα πολιτισμικά στοιχεία που αναδείχθηκαν, τις προκλήσεις της
χαρτογράφησης και πώς η τεχνολογία βοήθησε στην κατανόηση του κειμένου.
3.
Φύλλο Εργασίας (Worksheet)
Μπορεί να εκτυπωθεί και να δωθεί στους
μαθητές.
Φύλλο Εργασίας STEM: "Ψηφιακοί
Χαρτογράφοι της 'Οδύσσειας'"
Όνομα Ομάδας: ____________________________
Μέλη Ομάδας: ____________________________
Ημερομηνία: ____________________________
Βήμα 1: Πολιτισμική Ανάλυση Σταθμού
Ποιον σταθμό του ταξιδιού αναλάβατε;
______________________________________________
Περίληψη: Γράψτε μια σύντομη περίληψη των γεγονότων
που συνέβησαν σε αυτόν τον σταθμό (5-7 γραμμές).
Πολιτισμικά Στοιχεία: Ποια στοιχεία του
πολιτισμού της ομηρικής εποχής αναδεικνύονται (π.χ. φιλοξενία, θρησκεία,
κοινωνική ιεραρχία, ρόλος των γυναικών, ναυσιπλοΐα); Δώστε παραδείγματα από το
κείμενο.
Ηθικό Δίλημμα: Ποιο ηθικό δίλημμα
αντιμετωπίζει ο Οδυσσέας ή οι σύντροφοί του σε αυτόν τον σταθμό; Πώς το
επιλύουν;
Βήμα 2: Ψηφιακή Χαρτογράφηση στο Google Earth
Γεωγραφική Θέση: Ποια είναι η πιθανή
γεωγραφική θέση αυτού του σταθμού; (Αναζητήστε πληροφορίες online ή σε χάρτες).
Δημιουργία Placemark:
Εντοπίστε τη θέση στο Google Earth.
Δημιουργήστε ένα Placemark.
Στην περιγραφή, εισάγετε την περίληψη, την
πολιτισμική ανάλυση και το ηθικό δίλημμα.
Εισαγωγή Πολυμέσων:
Βρείτε 2-3 εικόνες που σχετίζονται με τον
σταθμό. Εισάγετε τους συνδέσμους τους στο Placemark.
Βρείτε 1 σύντομο βίντεο. Εισάγετε τον
σύνδεσμό του.
Μέτρηση Απόστασης: Χρησιμοποιήστε το εργαλείο
μέτρησης για να υπολογίσετε την απόσταση (σε χιλιόμετρα) από τον προηγούμενο
σταθμό.
Απόσταση από _________________ έως
_________________: _______________ χλμ.
Βήμα 3: Συμπέρασμα
Πώς η χρήση του Google Earth σας βοήθησε να
κατανοήσετε καλύτερα το ταξίδι του Οδυσσέα;
Ποιες δυσκολίες αντιμετωπίσατε στη χαρτογράφηση;
Πώς αυτή η δραστηριότητα συνδέει τη
Λογοτεχνία με την Τεχνολογία;
Το σενάριο που αναφέρεται στην αρχή του
άρθρου αυτού δεν έχει καμία απολύτως σχέση με το ψηφιακό διδακτικό σενάριο μάθησης
που περιλαμβάνει τις φάσεις ολοκλήρωσης μίας διδασκαλίας. Είναι η υπόθεση που
θα ακολουθήσουν οι μαθητές για την ολοκλήρωση της ενεργοποίησής τους.
Αν θέλετε περισσότερες πληροφορίες για τα διδακτικά
ψηφιακά σενάρια πατήστε στην ετικέτα ψηφιακά σενάρια στο επάνω μέρος της σελίδας
μας, εκεί υπάρχουν πολλές πληροφορίες για το πώς συντάσσονται.
Για σχέδιο μαθήματος επισκεφθείτε την ανάρτησή μας:
https://sv1ahh1.blogspot.com/2018/03/blog-post.html
Πολύδωρος Σταυρόπουλος, Μηχανολόγος Εκπαιδευτικός,
MSc STEM in Education (Παιδαγωγικό Τμήμα ΑΣΠΑΙΤΕ), Επιθεωρητής Ασφάλειας, Υγείας και Ποιοτικού
Ελέγχου, Συγγραφέας, Πρέσβης STEM Scientix.