Στο άρθρο διατυπώνονται απόψεις του Blogger.
Στη θεωρία, η μεθοδολογία STEM στην εκπαίδευση
υπόσχεται κάτι πολύ δυνατό:
μαθητές που σκέφτονται, πειραματίζονται και λύνουν προβλήματα.
Στην πράξη όμως, κάτι βασικό λείπει.
Η αποτυχία.
Και χωρίς αυτή, η διδασκαλία με μεθοδολογία STEM
χάνει τη μισή της αξία.
Το παράδοξο της εκπαίδευσης
Στο σχολείο:
- το λάθος αποφεύγεται
- η σωστή απάντηση επιβραβεύεται
- η αποτυχία “τιμωρείται” (έστω και έμμεσα)
Στο STEM όμως:
- το λάθος είναι αναμενόμενο
- η αποτυχία είναι απαραίτητη
- η πρόοδος έρχεται μέσα από δοκιμές
Δηλαδή, ζητάμε από τους μαθητές να μάθουν με
έναν τρόπο που δεν τους επιτρέπουμε να χρησιμοποιήσουν.
Τι σημαίνει πραγματικά “μάθηση μέσω
αποτυχίας”
Δεν σημαίνει:
- να αφήνουμε τους μαθητές να αποτυγχάνουν χωρίς καθοδήγηση
- να επικρατεί χάος στην τάξη
Σημαίνει:
- δοκιμάζω
- αποτυγχάνω
- αναλύω
- βελτιώνω
Είναι μια διαδικασία μάθησης, όχι ένα τυχαίο
αποτέλεσμα.
Ένα απλό παράδειγμα μέσα στην τάξη
Δραστηριότητα: Κατασκευή γέφυρας από χαρτί
Στόχος: να αντέχει βάρος
Τι συμβαίνει συνήθως:
- η πρώτη προσπάθεια αποτυγχάνει
- η κατασκευή καταρρέει
Εκεί είναι το κρίσιμο σημείο.
Αν ο εκπαιδευτικός πει:
- «Δεν πειράζει, δείτε πώς γίνεται σωστά»
Η μάθηση σταματά.
Αν όμως ρωτήσει:
- «Γιατί έπεσε;»
- «Τι θα άλλαζες;»
- «Πώς μπορούμε να το βελτιώσουμε;»
Τότε ξεκινάει η πραγματική μάθηση.
Γιατί η αποτυχία είναι τόσο σημαντική
1. Ενεργοποιεί τη σκέψη
Όταν κάτι δεν δουλεύει:
- ο μαθητής σκέφτεται
- αναζητά αιτίες
- κάνει υποθέσεις
2. Δημιουργεί επανάληψη με νόημα
- Η επανάληψη δεν είναι μηχανική.
- Είναι στοχευμένη βελτίωση.
3. Οδηγεί σε βαθύτερη κατανόηση
- Η επιτυχία δείχνει “ότι δουλεύει”.
- Η αποτυχία δείχνει “γιατί δεν δουλεύει”.
4. Χτίζει ανθεκτικότητα
Οι μαθητές μαθαίνουν:
- να επιμένουν
- να μην εγκαταλείπουν
- να αντιμετωπίζουν δυσκολίες
Δεξιότητες ζωής, όχι μόνο σχολείου.
Τα 3 λάθη που ακυρώνουν τη μάθηση:
1. Δίνουμε τη λύση πολύ νωρίς
Στερούμε
από τον μαθητή τη διαδικασία
✔ Αφήνουμε
χρόνο για δοκιμή και λάθος
2. Εστιάζουμε μόνο στο αποτέλεσμα
“Να βγει σωστό”
✔ Εστιάζουμε
στη διαδικασία
3. Δεν γίνεται αναστοχασμός
Η αποτυχία περνάει χωρίς νόημα
✔ Υποβάλουμε
ερωτήσεις μετά από κάθε προσπάθεια
Πώς να ενσωματώσουμε την αποτυχία στο μάθημα
✔
Δημιουργούμε ασφαλές περιβάλλον
- Οι μαθητές πρέπει να νιώθουν ότι:
- μπορούν να κάνουν λάθος
- δεν θα κριθούν αρνητικά
✔ Κάνουμε
σωστές ερωτήσεις
Αντί για:
- «Είναι σωστό;»
ρωτάμε:
- «Τι συνέβη;»
- «Γιατί πιστεύεις ότι έγινε αυτό;»
✔ Δίνουμε
χρόνο
Η μάθηση μέσω αποτυχίας θέλει:
- χρόνο
- επανάληψη
- υπομονή
✔
Επιβραβεύουμε τη διαδικασία
Όχι μόνο το αποτέλεσμα.
Ενθαρρύνουμε:
- «Καλή προσπάθεια»
- «Μου άρεσε που δοκίμασες κάτι διαφορετικό»
Η μεγάλη αλλαγή νοοτροπίας
Για να δουλέψει το STEM, πρέπει να αλλάξει
κάτι βαθύτερο:
Από:
- «Βρες τη σωστή απάντηση»
Σε:
- «Κατανόησε τη διαδικασία»
Συμπέρασμα
Η αποτυχία δεν είναι εμπόδιο στη μάθηση.
Είναι ο δρόμος προς τη μάθηση.
Αν την αφαιρέσουμε:
- οι μαθητές απλώς εκτελούν
- δεν κατανοούν
- δεν εξελίσσονται
Αν την αξιοποιήσουμε σωστά:
- σκέφτονται
- ανακαλύπτουν
- μαθαίνουν πραγματικά
Και τότε, το STEM γίνεται αυτό που πραγματικά
υπόσχεται:
μια εκπαίδευση που προετοιμάζει τους μαθητές
για τον πραγματικό κόσμο.
Πολύδωρος
Σταυρόπουλος, Μηχανολόγος Εκπαιδευτικός, MSc STEM in Education (Παιδαγωγικό Τμήμα ΑΣΠΑΙΤΕ),
Επιθεωρητής Ασφάλειας, Υγείας και Ποιοτικού Ελέγχου, Συγγραφέας, Πρέσβης STEM Scientix.